Piramidespel?

Ik begrijp economie niet. Niet deze. Terwijl ik het wel op mijn opleiding gehad heb, en dacht te begrijpen. 

Het is het ‘allocatiemechanisme van schaarse middelen’, leerde ik. Ik gebruikte het in mijn afstudeerscriptie zelfs, over heroïnehandel. 

Bij een inelastische vraagkant (consument/verslaafde) kan de aanbodkant (producent/dealer) de prijs zo hoog stellen als ze willen. Zeker als je de concurrent uitschakelt (mededealer aangeven bij de politie) kun je de kwaliteit van het product verminderen (versnijden met goedkopere troep) en de prijs verder opdrijven. Handel!

Maar nu? De kredietcrisis, de Euro, de Bankencrisis, begrotingstekorten, rentedalingen en stijgingen die per dag verschillen, en de Chinese opmars, ik kan er niet bij. 

Hedgefunds, aandelen, obligaties, pensioenen die minder uitkeren omdat ze hebben gespeculeerd, wat ergens de bedoeling voor was. Het is allemaal abstract. Zelfs economen en bankiers vertellen geen eenduidig verhaal. Griekenland failliet? Uit de euro? Italië, Spanje, Portugal en Ierland ook? Het ging de laatste jaren toch ontzettend goed met Ierland? En iedereen somber, want we hebben een economische krimp van 0,3% en zijn terug op het niveau van 2005. Maar waren dat niet juist de vette jaren?

Banken die winsten zelf houden en bonussen uitkeren, verliezen afwentelen en nog steeds bonussen uitkeren? Hoezo?

Zelfs terwijl ik het niet begrijp maak ik me er kwaad om. Vrije markt-economie zou goed zijn, financiële prikkels geven om tot meer keus en betere producten te leiden. 

Tenminste, zo werd het verkocht. In de zorg, op het spoor, de PTT. Maar nu zijn de zorgkosten hoger dan de hemel, de zorgverzekeringspremie is in een paar jaar tijd bijna 50% gestegen terwijl je er minder zorg voor terug krijgt. 

De PTT, o nee, KPN, o nee, Post NL is vooral bezig geweest nieuwe uniformen laten maken voor werknemers die ‘helaas’ ontslagen moeten worden. En de gele jongens van Sandd fietsen zich het apenzuur voor een poststukje waar ze 7 cent, voor krijgen. Hun gemiddelde bruto uursalaris is €4. ‘Never mind het minimumloon’, grappen de bazen.

Die concurrentie, is die niet vooral goed voor de top binnen de bedrijven, en niet voor de uitvoerenden, de werknemers? 

Of denk ik te simpel? 

Ik heb me afgevraagd hoe het zit met buurtwinkels. Volgens mij, maar ik kan het me niet goed meer herinneren, reserveerden de kleine winkeliers een gedeelte van hun omzet voor huur, afschrijving en salaris. 

Groei was niet het hoofddoel, maar fatsoenlijk je brood verdienen. Hooguit was het een meevaller als ze iets in hun assortiment hadden waar ze ineens flink op verdienden. Een hebbedingetje van Chinese makelij, of ‘made in Taiwan’ toen, waar ze 10 keer meer voor konden vragen dan ze betaalden. Maar als ze de prijs van het dagelijks brood en de aardappels omhoog gooiden en dik winst wilden gaan maken, dan kregen ze een slechte naam en waren ze hun goodwill kwijt. Dan ging de klant wel naar een ander, nietwaar?

En de klant ging naar een ander, naar de Appie die ‘op de kleintjes let’, en recordwinsten draait. 

De buurtwinkeltjes konden er niet tegenop concurreren en vertrokken of gingen failliet. En nu heb je als consument nauwelijks meer alternatief. De grote supermarkten zijn multinationals, zo rijk en machtig dat ze groot en dus goedkoop kunnen inkopen, en onderling hun prijzen/winstmarges af kunnen spreken. Iets is pas rendabel als het 300 keer over de kop gaat.

Hun vakkenvullers zijn met hun 18e al te duur en worden ontslagen, en aan arbeidsvoorwaarden wordt niets gedaan. Vrije markteconomie. Net als de drugshandel. 

En het komt door de klant zelf. Die wou veel voor weinig, was penny wise and pound foolish.

Ik zou wel terugwillen naar buurtwinkeltjes. Ik zou er best wat meer voor willen betalen. Maar ik denk dat het te laat is. We hebben overal eenduidige winkelstraten vol met Kruidvatten, H&M’s, Etossen en Hema’s. Niet dat dat leuk of verrassend is, of dat je nu uiteenlopender keus hebt. Het is vooral leuk voor de multinationals zelf. Tenminste, voor de top.

En nu? De beurzen kelderen en krabbelen weer op. Regeringen zitten met de handen in het haar omdat hun banken aan de verkeerde landen krediet hebben verstrekt en niet om mogen vallen. Er schijnt fors bezuinigd te moeten worden, maar opvallend genoeg niet bij de hoogste inkomens. Mensen raken hun baan kwijt, houden hun hand op de knip, waardoor de economie nog minder aantrekt, waardoor er meer mensen hun baan kwijt raken. 

Banken die wankelden omdat ze aan de verkeerden een hypotheek hebben verstrekt, en daar rare goochelspelletjes mee gespeeld hebben, zijn gered. 

Met als gevolg dat haast niemand nog een hypotheek kan krijgen omdat de eisen omhoog geschroefd zijn, zodat de mensen met een huis het niet meer kunnen verkopen. Miljonairs kiezen ervoor hun huis niet af te betalen, omdat ze op hun schuld bij de bank verdienen (hypotheekrenteaftrek).

Wie dit begrijpt mag het zeggen. 

Ik denk dat er een breifout inzit. En dat je de hele boel moet uithalen en opnieuw moet beginnen. En dat er een flinke no nonsense vrouw op het ministerie het huishoudboekje moet gaan bijhouden.


bron foto's: http://tinyurl.com/cz568b4